![](/wp-content/uploads/2023/08/Web1921-6.jpg)
21. Rezerwy
ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Rezerwy
Grupa tworzy rezerwy wówczas, gdy na spółkach Grupy ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu korzyści ekonomicznych oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania.
Jeżeli skutek zmiany wartości pieniądza w czasie jest istotny, kwota rezerwy odpowiada bieżącej wartości nakładów, które jak się oczekuje będą niezbędne do wypełnienia tego obowiązku. Stopę dyskontową ustala się przed opodatkowaniem, czyli odzwierciedla ona bieżącą ocenę rynku odnośnie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko związane konkretnie z danym składnikiem zobowiązań. Stopy dyskontowej nie obciąża ryzyko, o które skorygowano szacunki przyszłych przepływów pieniężnych.
Odwracanie dyskonta jest rozliczane w ciężar kosztów finansowych.
Rezerwa na świadczenia po okresie zatrudnienia i nagrody jubileuszowe
Zależnie od jednostki pracownicy spółek Grupy mają prawo do następujących świadczeń po okresie zatrudnienia:
- odpraw emerytalno-rentowych – wypłacanych jednorazowo, w momencie przejścia na emeryturę lub rentę,
- odpraw pośmiertnych,
- ekwiwalentu pieniężnego wynikającego z taryfy pracowniczej dla pracowników przemysłu energetycznego,
- deputatów węglowych wydawanych w określonej ilości w naturze lub wypłacanych w formie ekwiwalentu pieniężnego,
- świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych,
- opieki medycznej.
Pracownicy spółek Grupy są również uprawnieni do nagród jubileuszowych, które są wypłacane po przepracowaniu określonej liczby lat. Wysokość nagród jubileuszowych uzależniona jest od stażu pracy oraz średniego wynagrodzenia pracownika.
Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia i nagród jubileuszowych w celu przyporządkowania kosztów do okresów, których dotyczą. Rezerwa tworzona jest w ciężar kosztów operacyjnych w kwotach odpowiadających nabywaniu przyszłych praw przez obecnych pracowników. Wartość bieżąca tych zobowiązań jest obliczana przez niezależnego aktuariusza.
Zyski i straty aktuarialne wynikające ze zmiany założeń aktuarialnych (w tym z tytułu zmiany stopy dyskonta) i korekt aktuarialnych ex post ujmuje się w innych całkowitych dochodach w przypadku świadczeń po okresie zatrudnienia oraz w ciężar kosztów operacyjnych bieżącego okresu w przypadku nagród jubileuszowych.
Rezerwa na koszty rekultywacji
Kopalnie należące do Grupy tworzą rezerwy na koszty rekultywacji terenu po zakończeniu jego eksploatacji. Wysokość rezerwy ustala się w oparciu o przewidywany koszt przeprowadzenia prac rekultywacyjnych i zagospodarowania wyrobisk końcowych. Koszt ten dzielony jest na część przypadającą na wydobyty nadkład oraz węgiel. Rezerwę tworzy się:
- dla części przypadającej na wydobyty węgiel: w proporcji odpowiadającej stosunkowi wydobytego węgla na dzień sprawozdawczy do planowanego całkowitego wydobycia węgla ze złoża w całym okresie eksploatacji,
- dla części przypadającej na wydobyty nadkład: w proporcji odpowiadającej stosunkowi objętości odkrywki przypadającej na nadkład na dzień sprawozdawczy do planowanej objętości odkrywki przypadającej na nadkład na zakończenie okresu eksploatacji.
Rezerwa jest aktualizowana w przypadku zmiany szacowanego czasu rekultywacji, zmiany kwot wydatków niezbędnych do przeprowadzenia rekultywacji lub w przypadku zmiany stopy dyskontowej. Oszacowanie rezerwy rekultywacyjnej wymaga przyjęcia założeń techniczno-geologicznych, środowiskowych, prawnych i podatkowych, jak również harmonogramu, zakresu oraz poziomu kosztów procesu rekultywacji. Zmiany w powyższych założeniach wpływają na wartość rezerwy rekultywacyjnej, wartość skapitalizowanych kosztów rekultywacji ujętych w rzeczowych aktywach trwałych oraz na sprawozdanie z całkowitych dochodów.
W przypadku rekultywacji składowisk popiołów (odpadów poprodukcyjnych z produkcji energii elektrycznej) koszt tworzenia rezerwy ujmowany jest w kosztach operacyjnych proporcjonalnie do stopnia zapełnienia składowiska.
Rezerwa na rekultywację terenów po budowie farm wiatrowych tworzona jest w momencie oddania farmy do eksploatacji w wysokości wartości bieżącej szacunkowych kosztów demontażu i wywozu pozostałości urządzeń, konstrukcji i budowli oraz doprowadzenia gruntu do stanu jak najbardziej zbliżonego do stanu sprzed budowy farmy.
Szacunki dotyczące przewidywanych kosztów rekultywacji podlegają aktualizacji nie rzadziej niż raz na 5 lat, z tym, że corocznie weryfikowana jest wielkość rezerwy zgodnie z aktualnymi założeniami w zakresie stopy inflacji, stopy dyskonta oraz odpowiednio wielkości wydobycia węgla lub stopnia zapełnienia składowiska.
Przyrost rezerwy dotyczący danego roku obciąża odpowiednio koszty operacyjne lub jest ujmowany w wartości początkowej środków trwałych. Efekt odwracania dyskonta obciąża koszty finansowe. Zmiana wyceny rezerw wynikająca ze zmiany założeń (np. w zakresie czynników makroekonomicznych, sposobu przeprowadzenia rekultywacji, terminu, itp.), ujmowana jest:
- dla rezerw ujmowanych jako część kosztu wytworzenia środka trwałego: dodaje się lub odejmuje od ceny nabycia lub kosztu wytworzenia odnośnego składnika aktywów, z tym że kwota odjęta od ceny nabycia lub kosztu wytworzenia składnika aktywów nie powinna przewyższać jego wartości księgowej;
- w pozostałych kosztach operacyjnych lub pozostałych przychodach operacyjnych – dla innych przypadków.
Rezerwa z tytułu niedoboru uprawnień do emisji gazów cieplarnianych
Rezerwę na zobowiązania z tytułu emisji CO2 jednostki Grupy Kapitałowej PGE ewidencjonują w odniesieniu do niedoboru uprawnień do emisji CO2 przyznanych nieodpłatnie. Rezerwa tworzona jest w wysokości najbardziej właściwego szacunku nakładów niezbędnych do wypełnienia obecnego obowiązku na dzień sprawozdawczy. Szacunek wydatków niezbędnych do wypełnienia obowiązku umorzenia uprawnień do emisji CO2 następuje w oparciu o metodę szczegółowej identyfikacji z uwzględnieniem przyporządkowania zarówno darmowych jak i zakupionych uprawnień do danego roku.
Koszt utworzonej rezerwy prezentowany jest w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w działalności operacyjnej, a ewidencjonowany jako koszt własny sprzedaży w układzie kalkulacyjnym oraz podatki i opłaty w układzie porównawczym.
Rezerwa na wartość praw majątkowych przeznaczonych do umorzenia
Rezerwa jest tworzona w oparciu o wymóg procentowego udziału energii odnawialnej i energii wytworzonej w jednostkach kogeneracji w całkowitej sprzedaży energii elektrycznej do odbiorcy końcowego oraz wielkość sprzedaży do końcowego odbiorcy. Do wysokości posiadanych praw majątkowych przeznaczonych do umorzenia rezerwę ujmuje się w wartości tych praw. Rezerwę w wysokości niepokrytej prawami majątkowymi wycenia się w wiarygodnie oszacowanej kwocie wypełnienia przyszłego obowiązku umorzenia praw majątkowych. Dokonując szacunku uwzględnia się między innymi wysokość opłaty zastępczej oraz ceny rynkowej. Koszt tworzonej rezerwy ujmuje się w kosztach sprzedaży.
Wartość księgowa rezerw przedstawia się następująco:
(w mln PLN) | Stan na dzień 31 grudnia 2022 | Stan na dzień 31 grudnia 2021 | ||
Długoterminowe | Krótkoterminowe | Długoterminowe | Krótkoterminowe | |
Świadczenia pracownicze | 2.188 | 298 | 2.381 | 276 |
Rezerwa na koszty rekultywacji | 4.139 | 3 | 6.071 | 4 |
Rezerwa na niedobór uprawnień do emisji CO2 | – | 20.318 | – | 11.553 |
Rezerwy na wartość praw majątkowych przeznaczonych do umorzenia | – | 271 | – | 276 |
Pozostałe rezerwy | 36 | 333 | 107 | 491 |
RAZEM REZERWY | 6.363 | 21.223 | 8.559 | 12.600 |
Zmiany stanu rezerw
(w mln PLN) | Świadczenia pracownicze | Rezerwa na koszty rekultywacji | Rezerwa na koszty emisji CO2 | Rezerwa na prawa majątkowe przeznaczone do umorzenia | Pozostałe | Razem |
---|---|---|---|---|---|---|
1 STYCZNIA 2022 | 2.657 | 6.075 | 11.553 | 276 | 598 | 21.159 |
Zyski i straty aktuarialne | 605 | – | – | – | – | 605 |
Koszty bieżącego zatrudnienia | 80 | – | – | – | – | 80 |
Koszty przeszłego zatrudnienia | (1) | – | – | – | – | (1) |
Koszty odsetek | 95 | 243 | – | – | – | 338 |
Korekta stopy dyskontowej i innych założeń | (711) | (2.285) | – | – | – | (2.996) |
Wypłacone świadczenia / Wykorzystane rezerwy | (234) | (1) | (11.559) | (1.140) | (55) | (12.989) |
Rozwiązane rezerwy | – | – | (1) | (17) | (387) | (405) |
Utworzone rezerwy – koszty | – | 53 | 20.325 | 1.152 | 237 | 21.767 |
Utworzone rezerwy – nakłady | – | 24 | – | – | – | 24 |
Zmiana składu GK | (3) | 25 | – | – | – | 22 |
Pozostałe zmiany | (2) | 8 | – | – | (24) | (18) |
31 GRUDNIA 2022 | 2.486 | 4.142 | 20.318 | 271 | 369 | 27.586 |
Zmiana odniesiona w koszty działalności operacyjnej | (152) | (53) | (20.324) | (1.135) | (8) | (21.672) |
Zmiana odniesiona w pozostałe przychody/ (koszty) operacyjne | – | 1.721 | – | – | 161 | 1.882 |
Zmiana odniesiona w pozostałe przychody/ (koszty) finansowe | (95) | (243) | – | – | (3) | (341) |
Zmiana odniesiona w aktywa | – | 532 | – | – | – | 532 |
Zmiana odniesiona w inne całkowite dochody | 179 | – | – | – | – | 179 |
(w mln PLN) | Świadczenia pracownicze | Rezerwa na koszty rekultywacji | Rezerwa na koszty emisji CO2 | Rezerwa na prawa majątkowe przeznaczone do umorzenia | Rezerwa na bezumowne korzystanie z nieruchomości | Pozostałe | Razem |
---|---|---|---|---|---|---|---|
1 STYCZNIA 2021 | 3.283 | 8.111 | 6.318 | 589 | 63 | 154 | 18.518 |
Zyski i straty aktuarialne | 209 | – | – | – | – | – | 209 |
Koszty bieżącego zatrudnienia | 86 | – | – | – | – | – | 86 |
Koszty przeszłego zatrudnienia | (51) | – | – | – | – | – | (51) |
Koszty odsetek | 42 | 177 | – | – | – | – | 219 |
Korekta stopy dyskontowej i innych założeń | (678) | (2.323) | – | – | – | – | (3.001) |
Wypłacone świadczenia / Wykorzystane rezerwy | (233) | (1) | (6.318) | (1.284) | (1) | (45) | (7.882) |
Rozwiązane rezerwy | – | (3) | (2) | (1) | (56) | (34) | (96) |
Utworzone rezerwy – koszty | – | 74 | 11.555 | 972 | 5 | 500 | 13.106 |
Utworzone rezerwy – nakłady | – | 40 | – | – | – | – | 40 |
Zmiana składu GK | (1) | – | – | – | – | (2) | (3) |
Pozostałe zmiany | – | – | – | – | – | 14 | 14 |
31 GRUDNIA 2021 | 2.657 | 6.075 | 11.553 | 276 | 11 | 587 | 21.159 |
Zmiana odniesiona w koszty działalności operacyjnej | 30 | (72) | (11.553) | (971) | – | (22) | (12.588) |
Zmiana odniesiona w pozostałe przychody/ (koszty) operacyjne | – | 1.463 | – | – | 51 | (403) | 1.111 |
Zmiana odniesiona w pozostałe przychody/ (koszty) finansowe | (42) | (177) | – | – | – | (41) | (260) |
Zmiana odniesiona w aktywa | – | 821 | – | – | – | – | 821 |
Zmiana odniesiona w inne całkowite dochody | 404 | – | – | – | – | – | 404 |